Chùa Mỹ Duệ

- Lịch sử hình thành:

Chùa làng Mỹ Duệ có tên chữ Sùng Khánh tự. Căn cứ vào các văn bia cổ tại đây cho biết chùa có từ lâu đời khoảng thế kỷ XVI XVII. Đặc biệt trong khi đào đất tại khu vực chùa, nhân dân địa phương đã phát hiện được một bát hương sành thời Lê và đầu con chim phượng bằng đất nung khá lớn có niên đại vào khoảng thời Trần. Đầu phượng là vật thường dùng để trang trí trên kiến trúc của các ngôi chùa lớn, qua đó chứng tỏ chùa Mỹ Duệ xưa cũng là một trong những ngôi chùa to đẹp. Đến thời Nguyễn, năm Tự Đức 4 (1861), chùa Mỹ Duệ lại được trùng tu tôn tạo. Sau lần tu bổ chùa có kết cấu kiểu chuôi vồ gồm 5 gian Tiền đường, 3 gian Thượng điện, hệ thống chuông đồng, tượng phật rất uy nghi lộng lẫy. Nhưng rất tiếc trải qua kháng chiến chống Pháp phục vụ cho hiệm vụ tiêu thổ kháng chiến thì di tích chùa đã bị tàn phá.

Năm Kỷ Mão (1999), chùa Mỹ Duệ được phục dựng với 3 gian 2 chái, bộ khung gỗ lim, mái lợp ngói mũi; hệ thống tượng phật và các đồ thợ tự cũng được bổ sung làm cho ngôi chùa thêm khang trang như ngày nay. 

Đã xếp hạng di tích cấp tỉnh, Quyết định số 1626/QĐ-UBND, ngày 21/12/2012.

- Cảnh quan môi trường, đất đai: 

Di tích tọa lạc trên khu đất cao ráo nằm ở phía Đông Bắc của làng với diện tích chung với đình là 3.411,8 m2 đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nơi có phong cảnh thiên nhên đẹp và thoáng, phía trước có cây đa, giếng nước cổ quanh năm đầy nước, xa xa có cánh đồng lúa rộng lớn.

- Các công trình kiến trúc:

Di tích có kiến trúc kiểu chữ Đinh (J) gồm công trình chính của chùa là Tam bảo có kết cấu kiểu chuôi vồ gồm 3 gian 2 chái Tiền đường và 2 gian Thượng điện. Tiền đường có mái lợp ngói mũi với 4 đầu đao cong quay chầu về nóc mái, giữa bờ nóc đắp nổi tên chùa “ Sùng Khánh tự”. Phía trước cửa kiểu cửa bức bàn được mở ở 3 gian giữa, hai chái nhô cao hơn để tạo thành hàng hiên nhỏ chạy dọc 3 gian chính, hai hồi có cánh phong và cột trụ đắp lồng đèn. Tiền đường có bộ khung làm bằng gỗ lim, liên kết với nhau bởi 6 hàng cột ngang, 5 hàng cột dọc. Kết cấu vì kèo theo lối truyền thống kẻ truyền, hai vì hồi làm theo ván mê, trên đó trang trí mặt hổ phù và hoa lá cách điệu. Nối với gian tiền đường là 2 gian thượng điện có bộ khung được làm bằng gỗ lim, bào soi đơn giản không có trang trí chạm khắc. Kết cấu vì kèo làm theo con chồng giá chiêng, quá giang gác tường. 

- Nhân vật được thờ: 

Chùa Mỹ Duệ là nơi thờ Phật, đồng thời cũng là nơi thờ Mẫu, nhằm cầu phúc, hướng thiện và những điều tốt đẹp, điều này thể hiện sự giao thoa và tiếp biến văn hóa trong suốt chiều dài lịch sử của mình. 

- Các hiện vật tiêu biểu: 

- Di sản văn hóa phi vật thể gắn với di tích:

Ngày lễ quan trọng nhất trong năm được tổ chức vào ngày rằm nguyên tiêu rằm tháng Giêng. Đây là lễ dâng sao giải hạn cầu bình an cho toàn thể dân làng, thu hút rất đông Phật tử và quý khách thập phương. Vào ngày này từ chiều ngày 14 dân làng đã làm lễ mở cửa chùa, sửa soạn lễ vật: lễ chay cúng Phật, lễ mặn cúng Mẫu và các quan, buổi tối có tổ chức tụng kinh niệm phật cầu bình an may mắn, cầu cho quốc thái dân an. Lễ dâng sao giải hạn diễn ra đến hết ngày 15 mới kết thúc.

- Công tác bảo vệ, phát huy giá trị di tích:

Chùa Mỹ Duệ vốn là công trình được nhân dân khởi dựng để là trung tâm tôn giáo quan trọng của địa phương, trải thăng trầm lịch sử nhân dân vẫn bảo lưu và gìn giữ. Nhận thấy được giá trị của công trình tôn giáo trong đời sống của nhân dân địa phương năm 2017 với nguồn kinh phí hỗ trợ xã hội hóa đầu tư cho địa phương 50 triệu đồng để thay mới bộ cánh cửa của 3 gian chính Tam bảo. Chùa đã thành lập được ban quản lý di tích địa phương, mọi công việc tuần tiết, sự lệ của chùa đều do ban quản lý cùng chính quyền và nhân dân địa phương. Toàn bộ khuôn viên di tích được xây tường bao bảo vệ, Chùa đã có sơ đồ quy hoạch tổng thể, đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tránh mọi sự xâm lấn vi phạm. Chính quyền địa phương cũng thường xuyên quan tâm, quản lý các hoạt động tôn giáo diễn ra tại di tích.

Tuy nhiên, Chùa hiện chưa có nhà sư trụ trì, chưa có người thường trực trông nom bảo vệ di tích, chưa có hệ thống phòng cháy chữa cháy, chưa có hệ thống camera giám sát an ninh. Địa phương chưa có hình thức quảng bá giá trị di tích mà chủ yếu thông qua loa truyền thanh của thôn xóm. 

- Đánh giá giá trị di tích:

Giá trị về lịch sử, văn hóa: Ngôi chùa từ lâu đời là trung tâm sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng trong đời sống tinh thần của biết bao thế hệ người dân quê hương nơi đây. Trải qua thăng trầm lịch sử, di tích vẫn còn bảo lưu được rất nhiều cổ vật quý như đầu phượng thời Trần, bát hương thời Lê, hệ thống tượng thời Nguyễn….là những minh chứng, tài liệu mang tính chất bảo tàng quan trọng cho biết lịch sử di tích của địa phương,

Giá trị về kiến trúc, nghệ thuật, thẩm mỹ: Chùa Mỹ Duệ là di tích có vị trí cảnh quan, kiến trúc cùng khuôn viên đẹp. Công trình kiến trúc được thiết kế, trang trí theo lối truyền thống, chạm khắc trang trí tinh xảo, nghệ thuật..

- Phân loại di tích : 

Thuộc loại hình Di tích lịch sử.