Chùa Phú Văn Dưới

- Lịch sử hình thành:

Chùa Hoa Vân vốn được khởi dựng từ lâu đời ở phía Bắc của làng (làng Phú Dưới ngày nay). Năm 1997 nhân dân địa phương đã chuyển chùa làng sang khu đất ở cánh đồng Vực (vốn là đất của làng khi mới tách ra từ làng Phú Văn). Năm 2014 nhân dân mới chuyển chùa về dựng lại ở vị trí ngày nay.

Chùa được xếp hạng di tích cấp tỉnh 2350/QĐ-UBND 20/12/2023.

- Cảnh quan môi trường, đất đai: 

Hiện nay chùa Hoa Vân nằm ở phía Tây Bắc của làng Phú Dưới với tổng diện tích là 2.886,4 m2, chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Di tích có mặt chính quay hướng Nam- Tây Nam, phía Bắc tiếp giáp cánh đồng làng, phía Nam giáp Đình, phía Đông và phía Tây tiếp giáp khu dân cư.

- Các công trình kiến trúc:

Tam Bảo của chùa Phú Dưới có mặt chính quay hướng Nam - Tây Nam có cấu trúc kiểu chữ Đinh (J) gồm Tiền đường và Thượng điện. Bộ khung chịu lực bằng gỗ Lim theo dáng vẻ truyền thống. Tiền đường 3 gian 2 chái, bộ khung bằng gỗ lim chắc khoẻ, kết cấu vì nóc kiểu “chồng rường cột trốn”, vì nách kiểu “chồng rường”. Thượng điện 3 gian kiến trúc kiểu “kèo kìm”, gian trong kiểu “chồng rường”; vì nách kiểu “ván mê”. Các thành phần kiến trúc tập trung trên các con rường, đầu bẩy chạm khắc hoa lá cách điệu, các đề tài tứ linh tứ quý.

- Nhân vật được thờ: 

Chùa Phú Dưới được xây dựng để thờ Phật, thờ Mẫu, thờ Tổ, chùa là trung tâm sinh hoạt tôn giáo của địa phương, nơi cầu phúc cầu bình an cho gia đình.

- Các hiện vật tiêu biểu:

- Di sản văn hóa phi vật thể gắn với di tích:

Chùa Hoa Vân không có lễ hội mà trong năm nhân dân địa phương vẫn duy trì các ngày sự lệ của chùa như cúng ra hè, vào hè; lễ vu lan, ngày kỵ mẫu 3/3 âm lịch; giỗ đức thánh Trần 20/8 âm lịch; các ngày sóc vọng hàng tháng.

- Công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích:

Từ khi khởi dựng đến nay chùa Phú Dưới luôn được nhân dân cùng chính quyền địa phương quan tâm gìn giữ. Năm 2014 xây dựng bằng nguồn kinh phí xã hội hóa 1,8 tỷ đồng ngôi chùa mới diện mạo khang trang bề thế. Chùa hiện đã có người thường trực trông coi bảo vệ đảm bảo luôn đèn nhang ấm cúng, sạch sẽ. Di tích đã có hệ thống tường bao bảo vệ tránh sự xâm lấn vi phạm đất đai. 

Tuy nhiên chùa chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Di tích chưa được nhà nước xếp hạng nên chưa thành lạp được ban quản lý di tích địa phương. Chùa hiện chưa có hệ thống camera giám sát an ninh, chưa có hệ thống phòng cháy chữa cháy. Chùa chưa có sơ đồ quy hoạch tổng thể, chưa có hình thức quảng bá phát huy giá trị di tích mà chủ yếu thống qua truyền miệng, loa phát thanh của thôn.

- Đánh giá giá trị di tích:

Giá trị lịch sử, văn hóa: Chùa Phú Dưới là nơi thờ Phật, thờ Tổ, thờ Mẫu của nhân dân địa phương thôn Phú Dưới. Từ xưa đến nay di tích luôn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tôn giáo có ý nghĩa tâm linh sâu sắc trong đời sống của nhân dân, nơi giáo dục, nuôi dưỡng truyền thống văn hóa tôt đẹp, răn dạy con người làm theo điều thiện. Chùa hiện còn lưu giữ được một bát hương đồng có niên đại thế kỷ 18, một cổ vật có giá trị lịch sử ngoài ra còn mang tính chất bảo tàng, là minh chứng chùa có lịch sử từ lâu đời.

Giá trị nghệ thuật, kiến trúc, thẩm mỹ: Chùa nằm trên khuôn viên thoáng đãng sạch sẽ, dù mới xây dựng lại năm 2014 nhưng kết cấu các hạng mục công trình đều tuân thủ theo dáng vẻ truyền thống nên phần nào mang giá trị mặt thẩm mỹ, kiến trúc nghệ thuật.

- Phân loại di tích:

Thuộc di tích lịch sử.